İlkokulda Problem Çözme Nasıl Öğretilir? Sınıfa Göre Kitaplar

“İşlemi yapıyor ama problemi çözemiyor.” Sınıf öğretmenlerinin ve velilerin en sık söylediği cümlelerden biridir. Problem çözmek dört işlemi bilmekten fazlasını ister: soruyu anlamak, hangi işlemin gerektiğine karar vermek ve sonucu kontrol etmek. Bu yazıda ilkokulda problem çözmenin nasıl çalışılacağını ve hangi sınıfta hangi kitabın işe yaradığını anlatıyoruz.

Problem çözmenin dört adımı

1. Problemi anla: Ne veriliyor, ne isteniyor? Çocuk problemi kendi cümlesiyle anlatabilmelidir.
2. Plan yap: Hangi işlem ya da işlemler gerekiyor? Şekil çizmek, tablo yapmak bu adımda yardımcı olur.
3. Çöz: İşlem dikkatle yapılır.
4. Kontrol et: Sonuç mantıklı mı? Sorunun istediği şey bu mu?

Çocukların çoğu doğrudan üçüncü adıma atlar: sayıları görür ve işleme başlar. Bu yüzden çalışmanın ağırlığı ilk iki adımda olmalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Anahtar kelime avı: “Toplam” geçiyorsa toplama, “kaldı” geçiyorsa çıkarma yapmak. İki işlemli problemlerde bu alışkanlık çocuğu yanıltır.
• Soruyu yarım okumak: Son cümledeki asıl soru atlanır; çocuk doğru işlemle yanlış şeyi bulur.
• İşlem eksiği: Problem doğru kurulur ama işlem hatası yapılır. Burada eksik problem değil, dört işlem pratiğidir.
• Zorluğun birden artması: Tek işlemli problemden çok adımlı probleme sıçrayan çocuk “Ben yapamıyorum.” demeye başlar. Zorluk adım adım artmalıdır.

Sınıfa göre kitaplar

2. sınıf

• 2. Sınıf Bir Öykü Bir Problem: problemi hikâyenin içinde verir. Çocuk önce öyküyü okur, sonra problemi çözer; “anlama” adımı kendiliğinden çalışılmış olur.
• 2. Sınıf Aşamalı Problem: tema tema, kolaydan zora problem çözme.
• 2. Sınıf Dört İşlem: işlem pratiği için; çözümleri karekodludur.
• 2. Sınıf Z Kuşağı Matematik Soru Bankası: tamamı yeni nesil sorulardan oluşur ve tamamı video çözümlüdür.

3. sınıf

• 3. Sınıf Bir Öykü Bir Problem: hikâyeyle problem çözme.
• 3. Sınıf Paragraf Problem: okuduğunu anlama ve problem çözme bir arada.
• 3. Sınıf Dört İşlem: çözümleri karekodlu işlem çalışması.
• 3. Sınıf Z Kuşağı Matematik Soru Bankası: video çözümlü yeni nesil sorular.

4. sınıf

• 4. Sınıf Aşamalı Problem: konu konu, kolaydan zora problem çözme.
• 4. Sınıf Paragraf Problem: okuduğunu anlama ve problem çözme bir arada.
• 4. Sınıf Dört İşlem: çözümleri karekodlu işlem çalışması.
• 4. Sınıf Z Kuşağı Matematik Soru Bankası: video çözümlü yeni nesil sorular.

Hangi kitap hangi ihtiyaca?

• Soruyu anlamıyorsa: hikâyeli ve paragraflı problem kitapları (Bir Öykü Bir Problem, Paragraf Problem).
• Zorlanınca bırakıyorsa: kolaydan zora ilerleyen Aşamalı Problem.
• İşlem hatası yapıyorsa: Dört İşlem.
• Temeli sağlam, farklı soru tipi görmek istiyorsa: yeni nesil sorulardan oluşan Z Kuşağı.

Matematik kitaplarının tamamı matematik sayfasında, diğer tek kitaplar soru bankaları sayfasındadır.

Sınıfta ve evde uygulama

• Günün problemi: Her gün tahtaya tek bir problem yazılır; çözmeden önce “Ne veriliyor, ne isteniyor?” sorusu birlikte cevaplanır.
• Sesli düşünme: Çocuk çözerken ne düşündüğünü anlatır. Hatanın nerede başladığı böyle görülür.
• Çizerek çözme: Elmaları, kalemleri çizmek küçük sınıflarda soyut işlemi somutlaştırır.
• Problem kurdurma: “Cevabı 12 olan bir problem yaz.” demek, problemi içeriden tanıtır.

İlgili yazılar

• Okuduğunu Anlama Nasıl Geliştirilir?: sınıfa göre okuma-anlama, paragraf ve hızlı okuma kitapları.
• İlkokulda Haftalık Deneme ve Süreç Değerlendirme: deneme, izleme testi ve süreç izleme kitaplarının farkı.
• Eğitim Seti Nedir?: tek kitaptan farkı ve sınıfa göre setler.

Sık sorulanlar

Çocuğum işlemi yapıyor ama problemi çözemiyor, neden?

Çoğu zaman sorun okuduğunu anlamadadır. Problemi kendi cümlesiyle anlattırın; anlatamıyorsa önce anlama çalışılmalıdır. Okuduğunu anlama nasıl geliştirilir yazımıza bakabilirsiniz.

Yeni nesil soru ne demek?

Bilgiyi doğrudan sormak yerine bir durum, tablo ya da görsel üzerinden yorum isteyen sorulardır; okuma ve akıl yürütme gerektirir.

Günde kaç problem çözülmeli?

Sayıdan çok düzen önemlidir. Her gün üzerinde düşünülerek çözülen üç beş problem, hafta sonu çözülen elli problemden daha faydalıdır.